Program „Razem bezpieczniej” jest realizacją wspólnych inicjatyw z podmiotami pozarządowymi (organizacjami społecznymi i kościołami) i wszelkimi innymi instytucjami
w następujących obszarach:
- Bezpieczeństwo w miejscach publicznych i w miejscu zamieszkania.
- Przemoc w rodzinie.
- Bezpieczeństwo w szkole.
- Bezpieczeństwo w środkach komunikacji publicznej.
- Bezpieczeństwo w ruchu drogowym.
- Bezpieczeństwo w działalności gospodarczej.
- Ochrona dziedzictwa narodowego.
W okresie sprawozdawczym w poszczególnych obszarach określonych w programie, ministerstwa, Policja, Straż Graniczna, Państwowa Straż Pożarna oraz wojewodowie podejmowali szereg działań.
Należy podkreślić, że niektóre realizowane zadania wynikały wprost z programu, niektóre realizowały cele programu, ale wprost z niego nie wynikały. Natomiast niektóre działania wynikały z innych programów, pozostających w ścisłej korelacji z programem „Razem bezpieczniej”, np. „Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie”, „Zero tolerancji dla przemocy w szkole” (przykłady podjętych działań przez organy administracji rządowej oraz podległe MSWiA służby, w poszczególnych obszarach określonych w programie - w załączniku nr 2).
Analiza działań objętych programem „Razem bezpieczniej” wykazała, że działania
w obszarze 4.5. Bezpieczeństwo w działalności gospodarczej na szczeblu wojewódzkim zostały podjęte w najmniejszym zakresie. W tym obszarze nie zostały zgłoszony żaden projekt do dofinansowania z rezerwy celowej. Ponadto należy nadmienić, że próba Ministerstwa Finansów dotycząca umieszczenia w rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw instytucji tzw. „sprawdzonego podatnika”, polegającej na określeniu zasad identyfikowania rzetelnych przedsiębiorców, nie znalazła uznania w opiniach ekspertów sejmowych oraz specjalistów w zakresie prawa podatkowego, czego efektem stało się usunięcie niniejszej propozycji z projektu ustawy w toku prac sejmowych.
Wyraźnie zaznacza się potrzeba zintensyfikowania działań na rzecz propagowania idei i założeń programu „Razem bezpieczniej” wśród społeczeństwa szczególności
w zakresie podniesienia poziomu zainteresowania programem jednostek samorządu terytorialnego. Niezbędne jest zwiększenie liczby działań szkoleniowych, w tym także edukacji w zakresie sposobu wykorzystania środków uzyskanych na realizację zadań w ramach programu.
Należy zwrócić uwagę, że treść większości sprawozdań wojewodów opiera się głównie na informacjach uzyskanych od podległych mu służb, a w niektórych przypadkach treść sprawozdań sugeruje, że działania tychże służb są jedynymi podjętymi działaniami
w zakresie realizacji założeń programu „Razem bezpieczniej” na terenie danego województwa. Również analizy i identyfikacja problemów, które wojewodowie powinni dokonać w ramach Programu to przede wszystkim statystyki policyjne dotyczące skali przestępczości w poszczególnych obszarach, na danym terenie.
Dlatego też, konieczne jest zwiększenie osobistego zaangażowania wojewodów
w realizację programu oraz zwiększenie aktywności działań na szczeblu wojewódzkim.
Wydaje się uzasadnione utworzenie struktur organizacyjnych w urzędach wojewódzkich, wraz ze zmianą statutu, łącznie z utworzeniem wydziałów bezpieczeństwa publicznego, które połączą wszystkie zadania wojewody z tego zakresu w jednym miejscu. Obecnie zadania z zakresu bezpieczeństwa wewnętrznego są rozproszone po całym urzędzie, stanowiąc poważny problem logistyczny i koordynacyjny.
W bieżącym roku Komenda Główna Policji, będąca partnerem programu „Razem bezpieczniej” w 2007 r. zleciła przeprowadzenie badań opinii publicznej między innymi w zakresie poczucia zagrożenia przestępczością, oceny pracy Policji oraz poczucia bezpieczeństwa w miejscu zamieszkania respondentów. Partnerem w tych badaniach był Instytut Wymiaru Sprawiedliwości pod przewodnictwem Pana prof. Andrzeja Siemaszko. Badania te będą kontynuowane przez następne 2 lata i zostaną wykorzystane do opracowania wskaźników realizacji programu. Badania mają służyć ocenie i porównaniu komend wojewódzkich, ale mają też wymiar praktyczny. Pozwalają przeanalizować zmienne społeczno-demograficzne w poszczególnych województwach i na tej podstawie ustalić, do kogo trzeba skierować działania i jakie powinny one być. Inaczej trzeba działać, by zapewnić poczucie bezpieczeństwa ludziom młodszym, inaczej - starszym. Inne problemy są na wsi, inne
w miastach, szczególnie w tych największych.
Z badań wynika, że w maju ubiegłego roku skuteczność Policji w walce
z przestępczością dobrze oceniło 48 proc. badanych. Obecnie - 57 proc. Spada odsetek złych ocen - z 35 do 25 proc. Najskuteczniejsza - według ankietowanych - jest Policja w woj. świętokrzyskim i mazowieckim bez KSP (64 proc. ocen dobrych). Pracę policjantów, którzy pełnią służbę w okolicy miejsca zamieszkania ankietowanych, dobrze ocenia 63 proc. respondentów, 17 proc. uważa, że policjanci pracują źle. Najwięcej dobrych ocen zebrali stróże prawa z województw świętokrzyskiego i mazowieckiego (bez KSP) - po 69 proc. oraz podlaskiego - 67 proc., najmniej - policjanci stołeczni i łódzcy - po 59 proc. oraz zachodniopomorscy - 58 proc. Spada poczucie zagrożenia przestępczością. Największe
(52 proc.) zanotowano w listopadzie 2004 roku i dotyczyło ono włamań. W lipcu 2006 roku obawiało się ich 46 proc. badanych, w lutym br. - 22 proc. Napady i rozboje największe obawy wzbudzały w 2004 roku (45 proc.) Teraz Polacy najbardziej boją się brawurowo jeżdżących kierowców (35 proc.).
Natomiast w województwie śląskim, z inicjatywy Komendanta Wojewódzkiego Policji
w Katowicach insp. Arkadiusza Pawełczyka oraz Wojewody Śląskiego Tomasza Pietrzykowskiego w bieżącym roku zrealizowano badania celem poznania opinii włodarzy śląskich powiatów, miast i gmin w zakresie stanu bezpieczeństwa, realizacji zadań programu „Razem bezpieczniej” oraz ich oczekiwań wobec współpracy z Policją.
Zrealizowana koncepcja badawcza, jak też zebrane w tym zakresie wyniki danych empirycznych pozwoliły na poznanie ocen śląskich starostów, prezydentów, burmistrzów
i wójtów na temat uwarunkowań w realizacji rządowego programu „Razem bezpieczniej”. Wprawdzie przeprowadzona badania dotyczą jednego województwa, ale ze względu na jego ścisłe powiązanie z programem uzyskane wyniki badań mają duże znaczenie poznawcze
i wskazują na praktyczne aspekty programu.
Poprzez analizę materiału empirycznego sformułowano następujące wnioski:
- Badani śląscy starostowie, prezydenci, burmistrzowie i wójtowie dobrze oceniają stan bezpieczeństwa zarówno w reprezentowanym powiecie, mieście, gminie,
jak i województwie.
- Respondenci w dużej części (92%) znają program „Razem bezpieczniej” jednak wiedza w tym zakresie może okazać się niewystarczająca dla sprawnego
i dynamicznego jego wdrażania (55% badanych ma wiedzę na jego temat jedynie
ze słyszenia).
- Zdaniem badanych w pierwszej kolejności należy podjąć działania w obszarze bezpieczeństwa w miejscach publicznych i miejscu zamieszkania, następnie należy zatroszczyć się o bezpieczeństwo w szkole. Do równie istotnych obszarów zaliczono: bezpieczeństwo w ruchu drogowym i przemocy w rodzinie. Osoby badane za mniej istotne uznały bezpieczeństwo w środkach komunikacji publicznej, bezpieczeństwo
w działalności gospodarczej oraz ochronę dziedzictwa narodowego.
- Biorąc pod uwagę najczęściej wskazywane przez respondentów kategorie zagrożeń związane z bezpieczeństwem w miejscach publicznych, można określić, że na terenie powiatu – miasta – gminy są to: chuligaństwo i wandalizm, kradzieże z włamaniem oraz napady i rozboje, jak też zagrożenia na drogach powodowane przez piratów drogowych. Natomiast jako najbardziej istotne zagrożenia w skali województwa zostały zauważone: napady i rozboje oraz chuligaństwo i wandalizm. Kategoria zagrożenia – agresywna młodzież – zarówno skali mikro, jak i makro wydaje się respondentom ważnym obszarem związanym z bezpieczeństwem w miejscach publicznych. Natomiast za mało istotne osoby badane uznały zagrożenie związane z działalnością kieszonkowców.
- Uznając, że zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom powiatu, miasta, gminy jest jednym z podstawowych zadań zarówno samorządu, jak i Policji zapytano respondentów o ich oczekiwania względem stróżów prawa. Większość osób badanych (59%) uważa, że samorząd powinien mieć wpływ na dyslokację i działania Policji, wskazując, że samorządowcy mają informację, gdzie jest niebezpiecznie, zwiększyłoby to skuteczność
i szybkość reakcji Policji oraz samorządowcy czują się odpowiedzialni za bezpieczeństwo. W zakresie zapewnienia bezpieczeństwa badani oczekują od Policji: zwiększenia liczby patroli w miejscach publicznych, podjęcia szybkich i adekwatnych reakcji na zgłoszenie o zdarzeniu oraz profesjonalne skuteczne zachowanie policjantów w każdej sytuacji. Dotychczasowe, odpowiednie relacje z Policją deklaruje 21% badanych starostów, prezydentów, burmistrzów i wójtów. Pozostali wskazali, iż zmiany w tym zakresie powinny dotyczyć w pierwszej kolejności podejmowania wspólnych przedsięwzięć i inicjatyw (38% ogółu badanych). W dalszej perspektywie obejmować one winny wspólną analizę istniejących problemów (29%) oraz częstsze partnerskie kontakty (11%). Badani są skłonni wspierać finansowo Policję w celu zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom. Samorządowe środki finansowe przeznaczyliby poza monitoringiem miejsc publicznych, na dodatkowe patrole policjantów, a w dalszej kolejności na powołanie kontraktowych dzielnicowych. Najmniej popularnym wśród badanych osób wsparciem finansowym jest zakup radiowozów dla Policji. gdyż spotyka się z poparciem jednostkowej, niewielkiej liczby respondentów.
- Respondenci dokonując indywidualnej oceny poszczególnych instytucji, w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom, każdą z nich ocenili pozytywnie. Jednak najwyższe oceny otrzymali samorządowcy i urzędnicy miejscy. Policja uplasowała się na trzeciej pozycji przed Strażą Miejską i administratorami budynków. Zauważyć należy, że osoby badane wskazując kategorię samorządowców lub urzędników miejskich dokonały samooceny działania instytucji, którą osobiście reprezentują. Identyfikacja z instytucją mogła najprawdopodobniej wpłynąć na podwyższenie ocen respondentów. Pomimo, iż realizacja zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i porządku publicznego ciąży na wielu instytucjach, badani samorządowcy jako pierwszoplanowego aktora wskazali Policję, która według nich powinna zrobić więcej dla poprawy bezpieczeństwa mieszkańców. Dlatego istnieje konieczność podniesienia świadomości instytucjonalnej, na rzecz działania wspólnego
i partnerskiego. Należałoby również wskazać, że poczucie identyfikacji
z pozostałymi podmiotami, zespołem, jest niezbędnym warunkiem realizacji kolejnego założenia, którym jest przekonanie obywateli do nawiązania trwałego, stałego, naturalnego partnerstwa z Policją oraz innymi instytucjami ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
